Geriye Eğik Seyrek Kanatlı Fan Nedir, Nerede Kullanılır?
Geriye eğik seyrek kanatlı fan, kanatları dönüş yönünün tersine kıvrılmış, az sayıda uzun kanattan oluşan radyal bir çarktır. Salyangoz gövdeye ihtiyaç duymadan basınç üretir, yüksek verimle çalışır ve motor aşırı yüklenmez; bu yüzden klima santrali, filtreli ünite ve pano kliması gibi cihazlarda kullanılır.
Bir cihazın içinde, etrafında gövde olmadan tek başına dönen ve havayı her yöne savuran bir çark gördüyseniz büyük olasılıkla geriye eğik bir fana bakıyorsunuz demektir. Görünüşü sade, ama doğru çalışması birkaç ayrıntıya bağlı. Bu yazıda bu fan tipinin ne zaman tercih edildiğini, ölçülerinin nasıl okunduğunu ve montajda performansı belirleyen noktaları anlattık. Radyal fan türlerinin genel karşılaştırması için radyal fan rehberimize bakabilirsiniz.
Geriye eğik seyrek kanatlı fan nasıl çalışır?
Hava çarkın ortasındaki açıklıktan emilir, kanatlar arasında hızlanır ve çevreden dışarı atılır. Kanatlar geriye doğru eğik olduğu için hava çarktan düzgün ayrılır; basınç çarkın içinde oluşur, ayrıca bir gövdeye gerek kalmaz.
Öne eğik sık kanatlı fanlarda hava çarktan yüksek hızla çıkar ve bu hızı basınca çevirmek için salyangoz gövde şarttır. Geriye eğik fanda ise basıncın büyük kısmı çarkın kendisinde üretilir. Bu fark, cihaz tasarımcısına büyük serbestlik verir: fan bir kabinin ortasına yerleştirilir ve hava kabinin dört bir yanına eşit dağılır. Motor genellikle çarkın içine gömülüdür; buna dış rotorlu ya da motorlu çark denir. Tek parça halindeki bu yapı kayış, kasnak ya da kaplin gerektirmez. Aşağıdaki tabloda geriye eğik fanın öne eğik fana göre nerede öne çıktığını, nerede geride kaldığını görebilirsiniz.
| Özellik | Geriye eğik seyrek kanatlı | Öne eğik sık kanatlı |
|---|---|---|
| Kanat sayısı | Az ve uzun | Çok ve kısa |
| Gövde ihtiyacı | Gövdesiz çalışabilir | Salyangoz gövde şart |
| Verim | Yüksek | Orta |
| Aşırı yüklenme | Kendiliğinden sınırlanır | Düşük dirençte akım artar |
| Kire karşı tutum | Daha az etkilenir | Kanatlar çabuk dolar |
| Tipik kullanım | Santral, filtreli ünite, pano kliması | Fan coil, davlumbaz, brülör |
Geriye eğik seyrek kanatlı fan hangi cihazlarda kullanılır?
Filtre, eşanjör ya da serpantin direncine karşı sürekli çalışan cihazlarda kullanılır: klima santralleri, ısı geri kazanım üniteleri, temiz oda tavan modülleri, pano klimaları, ısı pompaları ve endüstriyel kurutucular.
Bu uygulamaların ortak noktası, fanın gün boyu, çoğu zaman yıl boyu kesintisiz çalışmasıdır. Verimdeki birkaç puanlık fark burada elektrik faturasına doğrudan yansır. İkinci ortak nokta dirençtir: filtre kirlendikçe hattın direnci artar ve fanın bu değişime dayanması gerekir. Geriye eğik fanın eğrisi diktir, yani direnç arttığında debi öne eğik fandaki kadar hızlı düşmez. Üçüncüsü yer sorunudur. Gövdesiz çark, kare kesitli bir kabinin içine en az hacim kaybıyla sığar. Mutfak davlumbazı ve fan coil gibi düşük devir ve sessizliğin ön planda olduğu küçük cihazlarda ise genellikle çift emişli ya da tek emişli öne eğik fanlar tercih edilir.
ℹ️ GEO Tavsiyesi: Türkiye'de yeni binalarda ısı geri kazanımlı havalandırma cihazları yaygınlaşıyor ve bu cihazların tamamına yakını geriye eğik fan kullanıyor. Büyük şehirlerdeki yoğun toz ve polen yükü filtreleri hızlı doldurur; filtre değişimini aksatmak fanın sürekli yüksek dirençte çalışmasına ve erken rulman arızasına yol açar.
Geriye eğik fan ölçüleri nasıl okunur?
Ürün adındaki iki sayı çark çapını ve çark yüksekliğini verir: 250x99 mm, 250 mm çapında ve 99 mm yüksekliğinde bir çarktır. Model kodundaki üç haneli sayı da nominal çapı gösterir.
Ebm Papst kodlarında R harfi gövdesiz radyal çarkı, ardından gelen rakam kutup sayısını, E ya da D harfi monofaze ya da trifaze motoru ifade eder. R2E220 iki kutuplu, monofaze, 220 mm çaplı bir çarktır; R4E400 dört kutuplu ve 400 mm çaplıdır. İki kutuplu modeller yüksek devirde döner ve küçük çaplarda yüksek basınç verir, dört kutuplular büyük çaplarda daha sessiz çalışır. Aşağıdaki tablo mağazamızdaki modelleri ölçülerine göre sıralıyor. Değişim yaparken çap ve yükseklik kadar motor bağlantı flanşının vida dairesi de tutmalıdır; aynı çapta iki model farklı flanş ölçüsüne sahip olabilir. Kodun tire sonrasındaki bölümü bu ayrıntıları belirler.
| Model | Çark ölçüsü | Motor | Tipik kullanım |
|---|---|---|---|
| R2E133-BH66-05 | 133x91 mm | 2 kutup, monofaze | Küçük cihaz, pano kliması |
| R2E175-AR70-05 | 175x69 mm | 2 kutup, monofaze | Filtreli ünite, elektronik kabin |
| R2E190-RA26-05 | 190x69 mm | 2 kutup, monofaze | Isı geri kazanım, kurutucu |
| R2E220-RB06-01 | 220 mm | 2 kutup, monofaze | Hava temizleyici, küçük santral |
| R2E250-RA50-01 | 250x99 mm | 2 kutup, monofaze | Klima santrali, ısı pompası |
| R4E400-AR05-06 | 404x172 mm | 4 kutup, monofaze | Büyük santral, endüstriyel ünite |
Emiş konisi geriye eğik fanın performansını nasıl etkiler?
Belirleyici biçimde etkiler. Emiş konisi havayı çarkın girişine düzgün yönlendiren huni biçimli parçadır; koni ile çark arasındaki boşluk büyürse hava geri kaçar ve debi düşer.
Çark ne kadar iyi olursa olsun, girişinde doğru bir koni yoksa veri sayfasındaki değerlere ulaşamaz. Koni çarkın içine birkaç milimetre girmeli, ikisi arasındaki halka boşluk çevre boyunca eşit olmalıdır. Montajda en sık yapılan hata, koniyi eksenden kaçık bağlamaktır; bir tarafta sürtünme, diğer tarafta kaçak oluşur. İkinci önemli nokta çarkın çevresindeki boşluktur. Hava çarktan her yöne çıktığı için kabin duvarı çarka çok yakınsa akış boğulur. Genel yaklaşım, çark çevresinde çapın en az yarısı kadar serbest alan bırakmaktır. Değişimde eski koniyi kontrol edin; ezilmiş ya da çatlamış koni yeni fanın performansını da düşürür.
Geriye Eğik Fan Değişimi İçin 6 Adım
- Model kodunu kaydedin: Etiketteki kodun tamamını, voltajı ve kondansatör değerini not edin.
- Çarkı ölçün: Çap ve yüksekliği, ayrıca flanş vida dairesini ölçün.
- Dönüş yönünü belirleyin: Çark üzerindeki oka bakın ya da çalışırken gözlemleyin.
- Koniyi kontrol edin: Emiş konisinin sağlam ve eksende olduğundan emin olun.
- Fanı monte edin: Koni ile çark arasındaki boşluğu çevre boyunca eşitleyin.
- Akımı ölçerek doğrulayın: Çalışma akımını etiket değeriyle karşılaştırın, ses ve titreşimi dinleyin.
Geriye eğik fan değişiminde nelere dikkat edilir?
Çark çapı ve yüksekliği, dönüş yönü, besleme voltajı, kondansatör değeri ve bağlantı flanşı eşleşmelidir. Dönüş yönü yanlışsa fan hava verir ama debi çok düşük kalır.
Radyal çarklar ters döndüğünde de havayı aynı yöne atar; bu yüzden ters dönüş ilk bakışta fark edilmez. Belirtisi zayıf hava ve artan sestir. Çark üzerindeki ok ya da veri sayfasındaki dönüş yönü bilgisi mutlaka kontrol edilmelidir. Monofaze modellerde kondansatörü fanla birlikte yenilemek iyi bir alışkanlıktır. Trifaze modellerde iki fazın yeri değiştirilerek yön düzeltilir. Yeni fanı taktıktan sonra elle çevirin; sürtünme sesi koni ayarının bozuk olduğunu gösterir. Çalıştırdıktan sonra motor akımını ölçüp etiket değeriyle karşılaştırın. Kategorideki tüm modelleri geriye eğik seyrek kanatlı fanlar sayfasında bulabilirsiniz.
ℹ️ Uzman Notu: Geriye eğik çarklar fabrikada balanslanır. Kanatlara yapışan toz ya da bir kanadın hafifçe eğilmesi bu balansı bozar. Titreşim başladıysa çarkı temizleyin; temizlik sonrası titreşim sürüyorsa çarkı düzeltmeye çalışmak yerine fanı değiştirmek daha güvenlidir.
Geriye Eğik Fanlarda En Sık Yapılan Hatalar
- Emiş konisiz çalıştırmak: Girişte geri kaçak oluşur, debi veri sayfasının çok altında kalır.
- Koniyi kaçık bağlamak: Bir tarafta sürtünme, diğer tarafta hava kaçağı meydana gelir.
- Ters dönüşü fark etmemek: Fan hava verir gibi görünür ama debi düşük, ses yüksektir.
- Çarkı duvara yakın yerleştirmek: Çıkıştaki hava boğulur ve basınç kaybı artar.
- Yalnızca çapa bakmak: Yükseklik ve flanş ölçüsü farklıysa fan yerine oturmaz.
- Filtre bakımını ihmal etmek: Tıkalı filtre fanı sürekli yüksek dirençte çalıştırır ve ömrünü kısaltır.
Cihazınıza uygun çarkı seçin
133 mm'den 400 mm'ye Ebm Papst geriye eğik seyrek kanatlı fanlar stokta.
Geriye Eğik Fanları İncele →Sonuç olarak, geriye eğik seyrek kanatlı fan sürekli çalışan ve dirence karşı hava basan cihazların tercih edilen çözümüdür. Gövdesiz çalışabilmesi tasarımı sadeleştirir, yüksek verimi işletme maliyetini düşürür, kendiliğinden sınırlanan güç eğrisi motoru korur. Bu avantajların sahada karşılık bulması ise doğru montaja bağlı: emiş konisi yerinde ve eksende olmalı, çarkın çevresi açık kalmalı, dönüş yönü doğru olmalı. Değişimde model kodunun tamamını eşleştirmek en güvenli yoldur; kod yoksa çark ölçüleri, voltaj ve dönüş yönüyle doğru karşılık belirlenebilir.
➡️ İlgili Kategoriler
- Fan
- Kompakt Fan
- Aksiyel Fan
- Radyal Fan
- Çember Sıvamalı Fanlar
- Fan Telleri
- Fanuc CNC Fanlar
- Pano İklimlendirme
✏️ İlgili Yazılar
- Kompakt Fanlar Hakkında Bilmeniz Gereken Her Şey
- Aksiyel Fanlar: Daha Fazla Hava Akışı, Daha Az Tüketim
- Radyal Fan Rehberi: Yüksek Basınçlı Havalandırma Çözümleri
- Fan Tipleri Nelerdir? Endüstriyel Fan Çeşitleri
- Fan Teli Nedir? Kompakt Fanlar İçin Koruma Izgaraları
- FANUC CNC Fanları: Orijinal Kodlu Fanlar
- Rittal Fanlı Filtre Üniteleri: Pano Soğutmasında Standart Çözüm
▶️ Bize Ulaşın
Model seçimi, muadil ve stok bilgisi için WhatsApp hattımızdan bize yazabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Seyrek kanatlı ne anlama gelir?
Çarkta az sayıda, birbirinden aralıklı ve uzun kanat bulunduğunu ifade eder. Öne eğik fanlardaki onlarca kısa kanatla karşılaştırıldığında fark açıkça görülür. Kanat sayısının az olması kire karşı dayanıklılığı da artırır.
Geriye eğik fan salyangoz gövdeyle kullanılabilir mi?
Kullanılabilir ve bazı uygulamalarda verimi daha da artırır. Ancak bu fan tipinin asıl avantajı gövdesiz çalışabilmesidir. Çoğu cihazda çark doğrudan kabinin içine yerleştirilir ve hava serbestçe dağılır.
Motorlu çark ile normal fan arasındaki fark nedir?
Motorlu çarkta motor, çarkın göbeğine yerleştirilmiştir ve ikisi tek parça halinde gelir. Ayrı motor, kayış ya da kaplin gerekmez. Yapı kompakttır, montajı kolaydır ve motor hava akışı içinde kaldığı için iyi soğur.
Fan ters dönerse ne olur?
Radyal çark ters döndüğünde de havayı dışa atar, ancak debi büyük oranda düşer ve ses artar. Monofaze modellerde bağlantı şeması, trifaze modellerde faz sırası kontrol edilerek yön düzeltilir.
Bu fanlar hız kontrolüne uygun mu?
Birçok AC model voltaj kontrollü hız ayarına uygundur. EC motorlu modellerde hız kontrolü dahilidir ve 0-10 V ya da PWM sinyalle yapılır. Uygunluk modele göre değiştiği için veri sayfası kontrol edilmelidir.
Emiş konisi fanla birlikte gelir mi?
Genellikle ayrı bir parçadır ve cihaz üreticisi tarafından sağlanır. Fan değişiminde mevcut koni kullanılır. Koni hasarlıysa ya da yoksa fan çapına uygun bir koni ayrıca temin edilmelidir.
İki kutuplu ve dört kutuplu model arasındaki fark nedir?
İki kutuplu motor yaklaşık 2800, dört kutuplu motor yaklaşık 1400 devirde döner. Küçük çaplı çarklar yeterli basınç için yüksek devre ihtiyaç duyar; büyük çaplarda düşük devir hem yeterli hem de daha sessizdir.
Çark temizliği nasıl yapılır?
Enerjiyi kesin, çark durduktan sonra kanatları yumuşak fırça ve nemli bezle temizleyin. Basınçlı su motor içine girebileceği için önerilmez. Kanatlara vurmaktan ve balans ağırlıklarını yerinden oynatmaktan kaçının.







